Yetimlerle İftar

Ramazan ayındaki ikinci çalışmamız, yetim çocuklar ve aileleri için düzenlediğimiz iftar programı oldu. Amacımız çocukların kendilerini rahat hissedeceği, koşuşturabileceği, gülebileceği ve yanında biri olduğunu hissedeceği bir akşam kurmaktı. Sofranın kendisi bunun yalnızca bir parçasıydı.

Yetim çalışması neden ayrı bir başlık?

İYADDER'in yetim çocuklarla ilişkisi yeni değil. Suriye saha ziyaretlerimizde yetimhaneleri ziyaret etmek ve yetim çocuklara destek ulaştırmak planladığımız çalışmaların sabit bir kalemi. Ancak yurt dışında yürüttüğümüz bu çalışmanın yanında, kendi şehrimizde yaşayan yetim çocukların ve onlara bakan ailelerin de düzenli olarak yanında olmayı önemsiyoruz.

Bir çocuğun babasını ya da annesini kaybetmesi, tek bir kayıpla bitmiyor. Ailenin geliri değişiyor, ev düzeni değişiyor, çocuğun sosyal çevresi değişiyor. Geriye kalan ebeveyn çoğu zaman hem geçimi hem bakımı tek başına üstlenmek zorunda kalıyor. Bu nedenle yetim çalışmasını sadece çocuğa yönelik bir destek olarak değil, hanenin tamamına yönelik bir dayanışma olarak kurguluyoruz. İftara çocukları değil, aileleri davet etmemizin sebebi de bu.

Programı nasıl hazırladık?

Hazırlık aşamasında en çok üzerinde durduğumuz mesele, programın hiçbir noktasında çocukların kendini "yardım alan" hissetmemesiydi. Çocuklar bunu çok hızlı fark eder ve fark ettiği anda o akşamdan aldığı şey azalır. Bu yüzden program, bir dağıtım organizasyonu gibi değil, bir davet gibi kuruldu.

• Aileler evlerinde ziyaret edilerek, yüz yüze davet edildi
• Salon düzeni, çocukların masaya sıkışmadan hareket edebileceği şekilde kuruldu
• İftar öncesi ve sonrası için çocuklara yönelik oyun ve etkinlik alanı ayrıldı
• Gönüllülerimiz servis görevi yerine, masalarda ailelerin yanında oturacak şekilde görevlendirildi
• Çocukların fotoğraflanmasında ailelerin tercihine uyuldu
• Ulaşımda desteğe ihtiyaç duyan aileler için gönüllü eşliği planlandı

Son maddeye özellikle dikkat ettik. Sahadan paylaştığımız görsellerde çocukların mahremiyetini gözetmek, bizim için sonradan düşünülecek bir ayrıntı değil. Bir çocuğun yetim olduğu bilgisinin, o çocuğun yüzüyle birlikte dolaşıma girmemesi gerektiğini düşünüyoruz.

Akşam nasıl geçti?

Çocuklar salona geldiklerinde önce biraz çekingendi; bu her zaman böyle oluyor. Ancak oyun alanı açılıp gönüllülerimiz de aralarına karışınca ortam kısa sürede değişti. İftara kadar geçen süre, oyunla ve tanışmayla geçti. Bu süre bizim için programın en değerli kısmıydı: çocuğun bir yetişkinle, hiçbir şey vermeden ya da almadan sadece oynayarak kurduğu ilişki, sofrada kurulandan daha kalıcı oluyor.

Ezanla birlikte herkes sofraya oturdu. Masalarda aileler, çocuklar ve gönüllülerimiz karışık oturdu; ayrı bir "gönüllü masası" kurulmadı. Yemekten sonra çay servisi sürerken çocuklar tekrar oyun alanına döndü, anneler ve bakım veren yakınlar ise kendi aralarında ve ekibimizle uzun uzun sohbet etti.

Akşamın ilerleyen saatlerinde salonun sesi tamamen değişmişti. Başlangıçtaki sessizlik yerini koşuşturmaya, masalar arası geçişlere ve birbirini yeni tanıyan çocukların oyununa bırakmıştı. Gönüllülerimizin bir bölümü akşam boyunca hiç oturmadı; bu kez servis ettikleri için değil, oyuna dahil oldukları için.

Ailelerle konuşmak

Bu sohbetler programın planlanmamış ama en verimli tarafı oldu. Ailelerin gündemindeki başlıklar birbirine çok benziyordu: okul masrafları, kira, çocuğun okulda yaşadığı uyum sorunları, kendisine bakacak kimse olmadığı için işe gidememe. Kimseden form doldurmasını istemedik, kimseye durumunu anlattırmadık. Yine de o akşam duyduklarımız, önümüzdeki dönemde bu ailelerle nasıl bir düzenli temas kurmamız gerektiğini net biçimde gösterdi.

Bu tür sohbetlerin bir başka faydası, ailelerin birbirini tanıması. Aynı mahallede yaşayan, benzer zorluklardan geçen ancak birbirinden habersiz olan haneler o akşam aynı masada oturdu. Dayanışmanın kurumdan aileye doğru akan tek yönlü bir şey olmadığını, en çok bu tür anlarda görüyoruz; komşuluk, bizim kurabileceğimiz her destek düzeninden daha hızlı çalışıyor.

Ramazanın paylaşılan tarafı

Ramazan, bu tür bir buluşma için yılın en uygun zamanı. İnsanların bir araya gelmeyi doğal karşıladığı, davetin açıklama gerektirmediği bir ay. Bir çocuk için ise ramazanın anlamı büyük ölçüde sofranın kalabalığıyla ölçülüyor. Kalabalık bir sofrada iftar açmak, o akşamı yılın geri kalanından ayıran şey.

Yetim çocuklarla çalışırken en çok dikkat ettiğimiz şey, çocuğun kaybının sürekli hatırlatılmaması. İyi niyetle söylenen bir cümle bile, bir çocuğa o akşam neden orada olduğunu hatırlatabiliyor. Bu yüzden gönüllülerimizle önceden konuştuğumuz başlıklardan biri de neyin konuşulmayacağıydı. Çocuğa sorulacak soru, ailesiyle ilgili değil; oyunla, okulla, sevdiği şeylerle ilgili olmalı.

Bu yüzden programın "verimli" geçip geçmediğini teslim edilen bir şeyle ölçmüyoruz. O akşam çocukların koşturduğu, güldüğü ve kendilerini evinde hissettiği bir salon kurulduysa, program amacına ulaşmış demektir.

Sırada ne var?

Bu iftarı, yetim ailelerle kurduğumuz temasın başlangıcı olarak görüyoruz. Önümüzdeki dönem için üzerinde çalıştığımız başlıklar şunlar:

• Yetim ailelerle düzenli ve yıl boyuna yayılan bir ziyaret düzeni kurmak
• Okul dönemi başlarında çocukların eğitim ihtiyaçlarını takip etmek
• Bayram ve tatil dönemlerinde çocuklara yönelik etkinlikleri sürdürmek
• Gönüllülerimizin çocuklarla kurduğu bağı tek seferlik olmaktan çıkarmak
• Suriye ziyaretlerimizdeki yetim çalışmasıyla buradaki çalışmayı aynı çerçevede planlamak

Yetim çalışması, kısa vadeli bir yardımla sonuç alınabilecek bir alan değil. Bir çocuğun büyüdüğünü görmek yıllar alıyor ve o yıllar boyunca aynı kapının çalınması gerekiyor. Bu programı da o uzun vadeye göre kurmaya çalışıyoruz.

Emeği geçen gönüllülerimize ve bu çalışmaları mümkün kılan destekçilerimize teşekkür ederiz.